Çemen (boyotu)
Trigonella foenum-graecum
Çemen, 30 ila 60 cm arasında boylanabilen, dik gövdeli ve bir yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları karakteristik üçlü (trifoliat) yapıda olup yonca yaprağını andırır. Çiçekleri sarımsı beyaz renkte olup, yaprak koltuklarında tekli veya ikili gruplar halinde bulunur. Meyveleri 5-10 cm uzunluğunda, ucu sivri baklalar şeklindedir ve her bir bakla içinde 10-20 adet sert, sarımsı-kahverengi tohum barındırır. En ayırt edici özelliği, tohumlarının köşeli, rombik yapısı ve içeriğindeki 'sotolon' maddesinden kaynaklanan, pastırmayı andıran keskin ve kalıcı kokusudur.
- Familya
- Baklagiller (Fabaceae / Leguminosae)
- Kullanılan kısımlar
- Olgunlaşmış kurutulmuş tohumlar ve tohumlardan elde edilen sabit yağ.
Bu kayıt ansiklopedi içeriğidir; bitki şu anda katalogda satışta değildir.
Nasıl demlenir?
Çemen Çayı: 1 tatlı kaşığı (yaklaşık 2-3 gram) hafifçe ezilmiş çemen tohumu, 1 bardak kaynar suyun içine atılır. 10-15 dakika demlendikten sonra süzülerek içilir. İştah Açıcı Macun: Toz haline getirilmiş çemen tohumları, bir miktar bal ile karıştırılarak macun kıvamına getirilir. Yemeklerden önce birer çay kaşığı tüketilir. Yetişkin dozu: Günde 2-3 kez, yemeklerden önce birer fincan çay veya 2-5 gram toz tohum. Kullanım süresi: Kronik durumlarda 2-3 haftalık kürler halinde uygulanmalı, ardından 1 hafta ara verilmelidir.
Ne işe yarar? — Geleneksel bilgi
Geleneksel olarak anne sütünü artırmak amacıyla meme bezlerini uyarıcı olarak kullanılmıştır. Mide mukozasını koruyucu ve iştah açıcı etkileri nedeniyle tercih edilmiştir. İçeriğindeki steroid saponinler sayesinde vücut direncini artırıcı ve kuvvet verici etkileri geleneksel kullanımda kaydedilmiştir. Osmanlı tıbbında mideyi kuvvetlendiren, balgam söktüren ve iştah açan macunların vazgeçilmez bir bileşeni olarak yer almıştır.
Kaynaklar
- Dedenin Defteri — Geleneksel Halk Hekimliği Arşivi, Aile arşivi (el yazması defter)
Sık sorulanlar
Çemen tohumu ne kadar süre kullanılmalıdır?
Kronik durumlarda 2-3 haftalık kürler halinde uygulanmalı, ardından 1 hafta ara verilmelidir.
Çemen çayı nasıl hazırlanır?
1 tatlı kaşığı (yaklaşık 2-3 gram) hafifçe ezilmiş çemen tohumu, 1 bardak kaynar suyun içine atılır. 10-15 dakika demlendikten sonra süzülerek içilir.
Çemen tohumu dışarıdan nasıl kullanılır?
Toz halindeki çemen tohumları az miktarda sıcak su ile karıştırılarak lapa kıvamına getirilir. Bu lapa temiz bir tülbent üzerine yayılır ve etkilenen bölgeye ılık olarak tatbik edilir.
Bu sitedeki içerikler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; teşhis, tedavi veya reçete yerine geçmez. Bitkisel ürünler ilaçlarla etkileşime girebilir. Gebelik, emzirme, kronik hastalık veya düzenli ilaç kullanımı durumunda hekiminize danışın.